wróć

Wycena środków trwałych i maszyn

Środkami trwałymi w świetle prawa nazywane są aktywa trwałe o dłuższym niż rok przewidywanym okresie użyteczności ekonomicznej. W procesie produkcyjnym nie ulegają one całkowitemu zużyciu podczas jednego cyklu. Ich wartość stopniowo przenoszona jest na produkty, które zostają wytworzone z ich wykorzystaniem. Określenie wartości rynkowej oznacza racjonalną kwotę, którą kupujący jest w stanie zaproponować sprzedającemu w zamian za określony towar. Istotna w tym procesie jest równość obu stron oraz brak przymusu mogącego wpływać na podjęcie decyzji o kupnie lub sprzedaży. Obie strony muszą także dysponować kompletną wiedzą dotyczącą transakcji (jej okoliczności oraz przedmiotu) w danym czasie. Wyceniając środki trwałe uwzględnia się, na podstawie KŚT (Klasyfikacji Środków Trwałych), przede wszystkim takie aktywa, jak:


1. Grunty:
  • klasyfikowane według przeznaczenia użytkowego – rolne, leśne, zabudowane, nieużytki, pod wodami etc.,
  • nie wliczają się tu znajdujące się na nich obiekty oraz budynki inżynierii wodnej i lądowej.
2. Budynki i lokale, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego:
  • w grupie tej uwzględnia się wszystkie budynki, lokale jakie się w nich znajdują oraz prawa do tych lokali – np. budynki mieszkalne oraz niemieszkalne, lokale itp.,
  • nie znajdują się w tej grupie baraki, budki, kioski i domki kempingowe (zaliczane do środków transportu).
3. Obiekty inżynierii wodnej i lądowej:
  • zawarte tu są wszelkie podziemne i naziemne obiekty budowlane mające stały charakter, za wyjątkiem budynków, a więc m.in. linie energetyczne, telekomunikacyjne, rurociągi, drogi, autostrady, budowle na terenach przemysłowych etc.
4. Kotły i maszyny energetyczne:
  • m.in. kotły grzewcze, turbiny, reaktory jądrowe, zespoły prądotwórcze itp.
  • maszyny współpracujące ze sobą uznaje się za jeden obiekt, przy czym urządzenie konstrukcyjnie wbudowane w inne urządzenie nie stanowią obiektów odrębnych (np. silniki elektryczne powiązane z agregatami, sprężarkami etc.).
5. Maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania:
  • m.in. do obróbki metali i tworzyw sztucznych, wykorzystywane w przetwórstwie spożywczym, piece przemysłowe, urządzenia do wymiany ciepła etc.,
  • w zależności od przeznaczenia, konstrukcji i wyposażenia poszczególnej maszyny, urządzenia lub aparatu zaliczane są one do odrębnych podgrup.
6. Maszyny, urządzenia i aparaty specjalistyczne:
  • dla przemysłu chemicznego, rolnego, surowców naturalnych, spożywczego, robót budowlanych etc.,
  • przynależność danego obiektu do konkretnej podgrupy określane jest na podstawie jego wyposażenia, konstrukcji oraz przeznaczenia.
7. Urządzenia techniczne:
  • np. zbiorniki naziemne, urządzenia energii elektrycznej, dla telewizji, radiofonii, przenośniki, dźwigi, urządzenia przemysłowe itp.,
  • poszczególne urządzenia klasyfikowane są w danej podgrupie na bazie ich konstrukcji, przeznaczenia oraz wyposażenia,
  • całość obiektu stanowią także (jeśli występują) jego konstrukcje ochronne, wsporcze, fundamenty, wyposażenia stałe dodatkowe i normalne.
8. Środki transportu:
  • m. in. tabor kolejowy, tramwajowy, konny, lotniczy, pływający, pojazdy mechaniczne itp.,
  • w skład grupy nie wchodzą samobieżne urządzenia przemysłowe, rolnicze oraz budowlane, należące do grupy urządzeń i aparatów specjalistycznych.
9. Narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie niesklasyfikowane gdzie indziej.10. Żywy inwentarz:
  • w grupie uwzględnione są całe stada oraz pojedyncze sztuki zwierząt domowych, cyrkowych, gospodarskich, w ogrodach zoologicznych oraz pozostały żywy inwentarz.

Metody wyceny

Wycena środków trwałych, niezależnie od ich rodzaju, określana jest przy założeniu kontynuacji działania odnoszącej się do środków technicznych które są uruchomione, działają i będą dalej działać w tym samym miejscu oraz przy założeniu ich przeniesienia odnoszącego się do środków które docelowo mają zmienić miejsce dotychczasowego użytkowania.

Wycena maszyn obejmuje dwa podejścia:

  • porównawcze – do wyceny środków, dla których istnieje aktywny rynek wtórny,
  • kosztowe – wycena środków trwałych, dla których nie zaobserwowano aktywnego rynku wtórnego.

Metoda porównawcza oznacza wyodrębnienie ze stworzonej przez rzeczoznawcę bazy (zawierającej transakcje oraz oferty sprzedaży) ruchomości takiego samego rodzaju lub o bardzo podobnych parametrach do wycenianych środków. Na tej podstawie ustala się ich średnią wartość na rynku wtórnym, przy czym niezbędne jest także dokonanie korekty biorąc pod uwagę ich stan funkcjonalny, techniczny i czynniki zewnętrzne. Z kolei w podejściu kosztowym uwzględnia się koszt zastąpienia lub odtworzenia środków technicznych. Są to koszty wskazujące na wydatki konieczne do poniesienia, aby (na dzień wyceny) uzyskać taki sam lub o podobnych właściwościach środek technicznych. Wlicza się w to również wszelkie koszty związane z jego uruchomieniem, montażem, czy konfiguracją.

Koszt zastąpienia (wartość wyjściowa) środka stanowi aktualny na dzień wyceny koszt jaki należałoby ponieść celem otrzymania identycznego lub o zbliżonych parametrach nowego środka wraz z wydatkami, jeśli takie występują, związanymi z montażem, instalacją, konfiguracją oraz uruchomieniem.

Zgodnie z wyceną środków trwałych utratę wartości środka technicznego stanowi zmniejszenie jego wartości na skutek następujących przyczyn:

  • fizycznych;
  • funkcjonalnych;
  • ekonomicznych (zewnętrznych).